Styczeń 1863 r. mimo chłodnej aury, wcale do zimnych nie należał. Po ciepłym grudniu przyszedł równie łagodny styczeń. Idealne warunki na prowadzenie wojny partyzanckiej, która pod koniec miesiąca wybuchła w Królestwie Polskim. Niestety, szybko się okazało, że tylko aura sprzyjała powstańcom, którzy ośmielili się rzucić wyzwanie rosyjskiemu carowi.

  • Powstanie styczniowe swoim zasięgiem objęło głównie ziemie zaboru rosyjskiego, a jego celem było zrzucenie zależności od carskiego Imperium.
  • Przebieg działań zbrojnych insurekcji styczniowej różnił się znacząco od tego co można było zaobserwować podczas powstania listopadowego.
  • W 1830 r. Polacy mogli jeszcze zmobilizować regularną armię, która wystąpiła przeciwko Rosji, ale już w 1863 r. zamiast walnych bitew angażujących masy żołnierskie staczano mniejsze potyczki niedużych oddziałów, których wynik najczęściej był niekorzystny dla strony polskiej.

Mała skala walk powstańczych nie miała wpływu na brutalność starć, które były bardzo okrutne i krwawe.

[…] Obok Orła znak Pogoni, poszli nasi w bój bez broni.

Tak, śpiewano o ludziach, którzy odważyli się stanąć do nierównej walki.

 

Romuald Traugutt

Poszli na śmierć z ,,podniesioną głową”.

Powstanie styczniowe – symbol walki Polaków o niepodległość.

Kontrowersje wokół powstania:

Powstanie styczniowe było najdłużej trwającym i najbardziej masowym ruchem niepodległościowym XIX wieku. Polacy stoczyli około 1200 bitew i potyczek ( więcej było potyczek).

OGROM OFIAR, POŚWIĘCEŃ, CIERPIENIA ORAZ KONSEKWENCJE

Schowaj, matko, suknie moje,

Perły, wieńce z róż,

 Jasne szaty, świetne stroje,

 Nie dla mnie to już.

Kiedyś jam kwiaty, stroje lubiła,

 Gdy nam nadziei wytryskał zdrój;

Lecz gdy do grobu Polska zstąpiła Jeden mi tylko pozostał strój:

Czarna sukienka…

Czarna sukienka, Konstanty Gaszyński

 Wokół powstania narosło  wiele nieporozumień.

  • Skutek powstania był tragiczny – dziesiątki tysięcy poległych lub straconych przez Rosjan, zesłania na Syberię, konfiskaty majątków uczestników powstania podział kraju na gubernie.
  • Po 1864 roku Królestwo Polskie straciło resztki autonomii, rozpoczęła się forsowna rusyfikacja, ciężkie ciosy spadły na kościół i religię katolicką.
  • W porównaniu z okresem poprzednim położenie Polaków zdecydowanie się pogorszyło. Z drugiej strony trzeba pamiętać o wpływie powstania na wzrost świadomości narodowej i demokratyzację stosunków społecznych.
  • Bohaterstwo i martyrologia powstańców nie zostały jednak zapomniane. Stały się częścią patriotycznego dziedzictwa naszego kraju. Powstańcy walczyli samotnie, nie mieli wsparcia ze strony państw zachodnich – oprócz ofiarności nielicznych francuskich, włoskich czy rosyjskich ochotników.

historyk – prof. Andrzej Szwarc

Nadzieja umiera ostatnia

  • Tymczasowy Rząd Narodowy, jednocześnie ogłosił też dekret o uwłaszczeniu chłopów licząc na zaangażowanie chłopów w walkę – to jednak nie nastąpiło większość z nich odniosła się z ,, rezerwą’’ do „szlacheckiego” powstania.
  • Wielki książę Konstanty rozkazał dowódcom wojskowym oddziałów rosyjskich opuścić mniejsze garnizony, skoncentrować siły w większych miastach i organizować kolumny, żeby spacyfikować kraj – to umożliwiło konsolidację oddziałów powstańczych i dało im czas na lepsze zorganizowanie się do walki. Późniejsze działania rosyjskich kolumn wojskowych również były często nieefektywne. Paweł Jasienica stwierdził, że wynikało to nie tyle z nieudolności oficerów rosyjskich, ile z celowego przedłużania stanu wojny w Królestwie. Dla rosyjskiej kadry stacjonowanie w Królestwie i walka ze słabymi partiami powstańczymi były o wiele korzystniejsze niż np. ciężka i niewdzięczna służba na Kaukazie. W Królestwie po prostu łatwiej można było zdobyć awans, ordery i wojenną sławę, a co za tym idzie – wyższy żołd i emeryturę.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Powiązane posty